چگونه انسان جهان را دیده است؟ سفری در تاریخ نقاشی از منظر تحول تجربه انسان

معرفی

آیا تاریخ نقاشی تنها تاریخ سبک‌ها و هنرمندان است، یا می‌توان آن را تاریخ دگرگونی شیوه دیدن انسان دانست؟ این دوره، تاریخ نقاشی را نه به‌عنوان مجموعه‌ای از مکاتب هنری، بلکه به‌عنوان روایتی از تحول نسبت انسان با جهان دنبال می‌کند. از نخستین نقاشی‌های غار تا هنر معاصر، خواهیم دید که هر دوره تاریخی، جهان را به شیوه‌ای متفاوت تجربه و تصویر کرده است.

در این مسیر، نقاشی به‌مثابه سندی از تجربه انسان خوانده می‌شود؛ سندی که نشان می‌دهد انسان در هر عصر، چگونه خود، طبیعت، امر قدسی و واقعیت را فهمیده است. هدف دوره تنها آشنایی با تاریخ هنر نیست، بلکه پرورش توانایی مشاهده، تحلیل و درک عمیق‌تر آثار هنری است؛ مهارتی که مبنای ورود به مباحث پدیدارشناسی هنر در ترم‌های بعد خواهد بود.

شرح جلسات

انسان در هر دوره، جهان را چگونه می‌دید و نقاشی چگونه این شیوه دیدن را آشکار می‌کند؟ در ابتدای هر جلسه این پرسش را مطرح خواهد شپ و در پایان همان جلسه به آن پاسخ خواهم داد.

جلسۀ اول: چرا انسان تصویر آفرید؟

• تصویر؛ نخستین زبان انسان
• نقاشی‌های غار و آغاز بازنمایی
• تصویر، حافظه، آیین و فهم جهان
• تحلیل چند نمونه از هنر پیشاتاریخ

جلسۀ دوم: انسان در جهان اسطوره و امر مقدس

• مصر، میان‌رودان، یونان و قرون وسطی
• نسبت انسان با امر مقدس
• اسطوره، دین و تصویر
• چگونه جهان در هنر معنا می‌یافت؟

جلسۀ سوم: وقتی انسان مرکز جهان شد

• رنسانس
• اومانیسم
• پرسپکتیو
• بدن، طبیعت و مشاهده

جلسۀ چهارم: جهان در حرکت و احساس

• باروک
• روکوکو (به اختصار)
• نئوکلاسیک
• رمانتیسم
• رئالیسم
• نور، احساس، درام و زندگی روزمره

جلسۀ پنجم: وقتی چشم، جهان را از نو دید

• امپرسیونیسم
• پست‌امپرسیونیسم
• نور، رنگ و ادراک
• مونه، سزان، ون‌گوگ و گوگن
• از مشاهده تا تجربه

جلسۀ ششم: وقتی واقعیت فرو ریخت

• هنر مدرن
• کوبیسم
• اکسپرسیونیسم
• هنر انتزاعی
• هنر معاصر
• جمع‌بندی: امروز جهان را چگونه می‌بینیم؟
• تحلیل چند اثر شاخص و گفت‌وگوی پایانی