شرح تفصیلی جلسات

(بیست‌وشش جلسه، 65 ساعت)

جلسۀ اول

ابداع عقل سیاسی، ظهور پولیس و پیدایش فلسفه، زوال تمدن میسنی، فلاسفۀ ملطی و تقدس‌زدایی از دانش، عدد، اپراتور نوین اندیشه، متیس یونانیان، شهر یونانی، عقل سیاسی و تجربۀ دموکراتیک، دیکه و برداشتی نوین از عدالت بشری، ظهور اندیشۀ حقوقی، سولون و جستجوی موازنۀ سیاسی، کلئیستنس و پریکلس: پیدایش دموکراسی آتنی، هراکلیتوس و دیدگاه جهان سیال، پروتاگوراس، گرگیاس، پرودیکوس، هیپیاس، تراسیماخوس، آنتیفون، کالیکلس

جلسۀ دوم

اندیشۀ سقراطی و فلسفه به مثابۀ هنر زیستن، افلاطون و حکومت میان اخلاق و علم، قوانین اساسی در ساختار جمهوری، ارسطو و اعتدال در سیاست، ابداع روش تطبیقی در سیاست، روم و ابداع حق، مبانی جهان‌شهر رومی، دربارۀ Corpus Juris و حقوق مدنی، نظریۀ آناکسیکلوسیس، سیسرون، از قانون طبیعی تا قانوئن عمومی، سنکا و اعتدال سیاسی، مارکوس آئورلیوس و احترام به عقل طبیعی

جلسۀ سوم

عصای اسقف و شمشیر دودَم، الهیات، حقوق و فلسفه در قرون وسطی، عهد جدید و عدالت خداوند، مفهوم قدرت از دیدگاه پولس، شهر خدا و شهر انسان، اندیشۀ اگوستین قدیس، نظام فئودالی و مقدس‌سازی سلطنت (سدۀ نهم تا یازدهم)، خاوند و واسال، زمانۀ شاه-کاهن (Rex Sacerdos)

جلسۀ چهارم

کلیسای مسیحی و رویای سلطنت تئوکراتیک (سدۀ یازدهم تا سیزدهم)، پاپ و تز اقتدار تام (plenitudo potestatis)، اصلاحات گریگوری، جنبش کلونی، دیکتاتوس پاپائه، برنارد کلروو و دکترین دو شمشیر، ایجاد قانون شریعت، بازیابی نمادین سلطنت

جلسۀ پنجم

رنسانس فکری قرون وسطای متأخر، گولیاردها، توسعۀ فلسفۀ اسکولاستیک، نزاع رئالیست‌ها و نومینالیست‌ها، ناتورالیسم شارتر و توجیه علوم، سنتز توماس آکویناس، جان سالزبری و پادشاه در مقام وزیر خدا، پی‌یر لوشانتر و موازنۀ میان شهریار، کلیسا و مردم، مارسیلیوس پادوایی و مردم به مثابۀ منبع مشروعیت سلطنت، ویلیام اکام و استقلال قدرت ناسوتی

جلسۀ ششم

حاکمیت، مطلق‌باوری و خاستگاه‌های لیبرالیسم سیاسی، تحکیم سلطنت در پایان قرون وسطی، شاه و امپراتور: مباحثه در باب جهان‌سالاری، ساخت دولت مدرن و وحدت ملی، اتحاد دیار پادشاهی و ساخت احساسات ملی، لحظۀ ماکیاولین، رد سنت اومانیستی، اعقاب ماکیاولیسم، از حکمفرمایی تا حاکمیت

جلسۀ هفتم

دولت، نظام سیاسی و قدرت قانونگذاری، تقدیس تفکر استبدادباور، استبدادباوری تئوکراتیک بوسوئه، گالیکانیسم در خدمت سلطنت، هابز و قدرت لویاتان، ابداع مصلحت دولت، گوئیچاردینی، بوترو و حدود مصلحت دولت، از ریشیلیو تا لویی چهاردهم، تولد لیبرالیسم سیاسی

جلسۀ هشتم

اصلاحات مذهبی، جنگ‌های مذهبی و مداخلۀ عقل در سیاست (سده‌های 16 و 17)، نقد بندگی خودخواسته، دربارۀ مونارکوماک‌ها، نظریه‌پردازان رفیوژ، دربارۀ شورش فروند، نخستین تأملات در باب محدودسازی قدرت، جان لاک و محدوده‌های قدرت مدنی، فنولون و آزادی‌های آریستوکراتیک، مونتسکیو و موازنۀ قوا

جلسۀ نهم

مدرنیته چیست؟، اومانیسم و زوال متافیزیک قرون وسطایی، اراسموس، اخلاق و صلح، توماس مور و جهان آرمان‌شهر، مسائل مربوط به اختیار و آزادی عقیده، کالونیسم و آزادی عقیده، مونتنی و تتبع خویشتن، زایش عقل مدرن (سدۀ هفدهم)، دکارت و میراث سیاسی‌اش، اسپینوزا و آزادی اندیشه

جلسۀ دهم

عصر روشنگری و رهایی خرد (سدۀ هجدهم)، ولتر و فلاسفۀ خردگرای فرانسوی، هیوم و شک‌آوری انتقادی، محدودیت‌های عقل: ضدروشنگری و جنبش‌های روح‌باور، پیدایش جنبش مشروطه‌خواهی، لحظۀ انقلابی و دینامیک ملی انقلاب‌ها، قیام آمریکا و جنگ استقلال، روسو و بدن سیاسی

جلسۀ یازدهم

انقلاب فرانسه و ایدۀ ملت، مردم در انقلاب آمریکا، جفرسون و دفاع از حکومت جمهوری، اعلامیۀ حقوق بشر، توماس پین و ستایش حقوق بشر، نخبه‌گرایی بورژوایی و بی‌اعتمادی به مردم، تمایز میان مردم و ملت، جنبش کارگری و نقد شهروندی لیبرال، سوسیالیسم علیه نظم پارلمانی بورژوایی

جلسۀ دوازدهم

همسویی لیبرالیسم با دموکراسی، ژرمن دو استائل و تجربۀ انقلاب، بنژامن کنستان و آزادی مدرن‌ها، تکوین فکری دموکراسی لیبرال، توکویل، دموکراسی و روح آزادی، جان استوارت میل، مشارکت و آزادی، دربارۀ اندیشۀ محافظه‌کار پس از انقلاب، نقد جهانروایی و نظریۀ رستگاری عام، نخبه‌گرایی لیبرال بریتانیایی و حاکمیت پارلمانی، دربارۀ لیبرالیسم آمریکایی، اورلئانیسم در فرانسه: آزادی و نظم، ایپولیت تن و دفاع از دانش، رنان و آریستوکراسی نخبگان فکری

جلسۀ سیزدهم

منابع فکری ناسیونالیسم راست‌گرا، سنتز رنان، موریس بارس و کیش زمین و مردگان، پگی و ستایش نظم قدیم، موراس و ناسیونالیسم یکپارچه، کانت، از حق تا اخلاق، هگل، حرکت تاریخ و فلسفۀ دولت

جلسۀ چهاردهم

سوسیالیسم و ایده‌های انقلابی در عصر سرمایه‌داری، دکترین سن‌سیمون و آیندۀ نظام صنعتی، از فیزیولوژی اجتماعی تا مسیحیت جدید، کنت، نظم و پیشرفت، آرمان‌شهرهای اجتماعی جدید، سوسیالیسم اتوپیایی، اوون و پیدایش نهضت تعاونی، چارتیسم، دربارۀ سندیکالیسم، فوریه و تجربۀ فالانستر، اتوپیای کمونیستی کابه، پی‌یر لورو و ایلومینیسم مذهبی

جلسۀ پانزدهم

فیلیپ بوشه و سوسیالیسم مسیحی، لویی بلان و سازماندهی جدید کار، کنستانتن پکور و کولکتیویسم دولت‌محور، نئوبابوویسم و ظهور دوبارۀ اتوپیای کمونیستی، بلانکیسم و روح انقلابی سوسیالیسم آزادانگار پرودون، دموکراسی فدراتیو، از فردباوری رادیکال تا آنارشیسم، ماکس اشتیرنر و فریدریش نیچه، باکونین، کروپوتکین و آنارشیست‌های انقلابی، از آنارکوسندیکالیسم تا سندیکالیسم انقلابی

جلسۀ شانزدهم

از مارکسیسم انقلابی تا رفرمیسم، سوسیالیسم علمی مارکس و انگلس، تولد انترناسیونال سوسیالیستی، حزب یا سندیکا؟، مارکسیسم ارتدکس، نترناسیونالیسم یا پاتریوتیسم؟، ژورس، صلح‌طلبی و میهن‌پرستی، دربارۀ سوسیال‌دموکراسی آلمانی

جلسۀ هفدهم

جامعۀ فابین و تولد حزب کارگر در بریتانیا، استرومارکسیسم و مسئلۀ ملی، مارکسیسم انقلابی پس از 1917، انقلاب بلشویکی و تجربۀ کمونیسم، دربارۀ لنینیسم، تروتسکیسم و انقلاب دائمی، استالین، خروشچف و تمرکز بر دولت، گرامشی و مبارزه علیه هژمونی فرهنگی، مائوئیسم، پس از مائو: آزادسازی اقتصادی و اقتدارگرایی سیاسی

جلسۀ هجدهم

سنتز سوسیال‌دموکرات و تولد سوسیالیسم پارلمانی، از کینزگرایی پیروزمند تا سوسیالیسم لیبرال، تأملاتی در باب نقش اقتصادی دولت: باوئر، هیلفردینگ و دومان، از بحران الگوی دخالت‌گری تا راه سوم، رکود اقتصادی و جهانی‌سازی: پایان سوسیال‌دموکراسی، نقد توتالیتاریسم و ستایش جامعۀ لیبرال

جلسۀ نوزدهم

دموکراسی مسیحی، راه سوم میان مارکسیسم و سرمایه‌داری، مبلّغان بازار و حمله به دولت رفاه، کتب وین و رد کولکتیویسم، هایک و نظم خودانگیختۀ جامعه، بازار به مثابۀ کاتالاکسی، مکتب شیکاگو و بازگشت به لیبرالیسم محض، دولت مینیمال فریدمن، نقد مونیسم و دو تفسیر از آزادی

جلسۀ بیستم

دربارۀ نو-جمهوری‌خواهی، اسکینر و آزادی به مثابۀ غیاب بندگی، اسپیتز و آزادی سیاسی، اوکشات، اندیشۀ لیبرال و محافظه‌کاری اجتماعی، صداهای مخالف مدرنیته، شکل‌گیری نقد نئومارکسیستی

جلسۀ بیست‌ویکم

بحران فرهنگ، فرهنگ والا، فرهنگ عامه و ضدفرهنگ، نقد کمونیسم و نوسازی مارکسیسم، کاستوریادیس و نقد جامعۀ بوروکراتیک، آلتوسر و مارکسیسم علمی، لوفه‌ور و انقلاب در زندگی روزمره، پولانزاس، طبقات اجتماعی و دولت، مه 68 و مطالبۀ امر ناممکن

جلسۀ بیست‌ودوم

دربارۀ پست‌مدرنیته، نابودی بت‌ها و ناپدیدی سوژه، ویتگنشتاین، هایدگر و واسازی متافیزیک مدرن، ظهور علوم اجتماعی و افول اندیشۀ جهان‌گستر، ساخت‌باوری و انحلال سوژه، پست‌مدرنیته و مسئلۀ قدرت، دریدا و مسئلۀ دموکراسی، دلوز، گواتری و شدن انقلابی، لیوتار و پایان فراروایت‌ها، هابرماس و مسئلۀ تفاهم، رورتی و الگوی گفت‌وگویی فلسفه

جلسۀ بیست‌وسوم

فوکو و میکروفیزیک قدرت، فمینیسم و مسئلۀ آزادی، همگرایی در مبارزه، واگرایی در مطالبه، مسئلۀ هویت و جنسیت، دربارۀ پست‌فمینیسم، MeToo، شبکه‌های اجتماعی و تجربیات جدید فمینیستی

جلسۀ بیست‌وچهارم

اخلاق زیست‌محیطی و خلع سلاح جهان انسان‌مرکز، بیوسنتریسم و انیمالیسم، اکولوژی سیاسی و مبارزه به نفع طبیعت، نسبت محیط زیست و عدالت، دربارۀ اکوفمینیسم، بازشناخت طبیعت به مثابۀ سوژۀ اخلاقی، اکولوژی محافظه‌کار و اکولوژی مسیحی

جلسۀ بیست‌وپنجم

بازگشت اندیشه‌های رادیکال، هم‌ستیزی اجتماعی و دفاع از فرودست، دربارۀ درآمیختگی مقاومت‌ها، قیام روزانه جایگزین تصرف قدرت، دفاع از سوسیالیسم تجربی، اخلاقیات توزیع و شمولیت، دموکراسی رادیکال، دموکراسی آگونیستی

جلسۀ بیست‌وششم

علیه نخبگان: دموکراسی بی‌واسطه، آپوریای برداشت لیبرال و جمهوری‌خواه از دموکراسی، گذار از دولت-ملت، جدایی دولت و ملت، نظم حقوقی پساملی، رونالد دوورکین و بازگشت به مسئلۀ برابری، مایکل والزر و تکثر جهان‌های اجتماعی، آمارتیا سن و برداشت اخلاقی از فرد، السدیر مک‌اینتایر، اجتماع و اخلاق مبتنی بر فضیلت، سندل و توهم «خودِ بی‌قیدوبند»، چندفرهنگ‌گرایی و آرمان اصالت