معرفی
این دوره به بررسی سینمای لارس فونتریه میپردازد؛ فیلمسازی که ـ مثل پیکاسو ـ ایگویی XXL دارد. سادیسم عنصر تقویمیِ روحِ فیلمهایِ اوست؛ یعنی منطقِ توزیع رنج در زمان: روشی که اغلب فیلمهایش با آن کش میآیند، مکث میکنند، شدت میگیرند و زمانِ ادراکیِ بدنِ تماشاگر را در وضعیت تعلیقِ فرساینده نگه میدارند. پذیرش آن دشوار است، اما سادیسم میتواند عنصر مهمی در خلاقیت باشد. ناباکوف آن را در خنده در تاریکی سهمیهبندی میکند: مردی نابینا با تصورِ بیپایانِ خیانتهایی که همسرش واقعاً پیشِ چشمانِ نادیدنیِ او انجام میدهد، شکنجه میشود. فونتریه، خوانندۀ پرشورِ رمانهایِ ولادیمیر ناباکوف، میگوید: «فیلم باید مثل سنگریزهای در کفش باشد».
سینمای او اعمال فشار مستقیم بر بدنِ ادراککننده است. ایماژهای او، از قابهای متزلزلِ رقصنده در تاریکی تا مینیمالیسم خشونتبار و تهیکنندۀ داگویل، هیچکدام در حافظه ـ ذهنی ـ ثبت نمیشوند چون «فهمیده» میشوند: چون بر حواس حک میشوند. حکاکی این خاطرهها نه در قالب مقولات پیشینیِ داوریِ فاهمۀ کانتی، بلکه همچون رسوباتی دردناک و پیشامفهومی در شبکههای حسی و عصبی بدن انباشت میگردند. سینمای فونتریه، از این حیث، به یادآوری ناگهانیِ فقدان مادربزرگ از طریق بوی آشنای ادکلن یا مزۀ خاصِ غذایی که او میپخت نزدیکتر است تا به هرگونه شاکلهبندی معرفتشناختی؛ تجربهای که پیش از اندیشیدهشدن، بدن را درگیر میکند و پس از آن، تازه امکان فکرکردن را گشوده میسازد.
فردریک جیمسون میگوید «سینما نوعی اعتیاد است که ردش را در خودِ بدن باقی میگذارد»؛ بهنظرم در فیلمهای فونتریه هم همین است؛ دقیقاً چون سادیستی است: چیزی که ردش در عضلات، اعصاب و شرم باقی میماند، و ما را وادار میکند دوباره بازگردیم. از این بابت، حتی عین پورنوگرافی عمل میکند، که دائماً از تو میخواهد که برگردی. «سطح پورنوگرافیکِ» سینمای فونتریه به این خاطر است که بازگشت را نه از راه میلِ آگاهانه (اراده و فاهمه)، بلکه از راه خودِ حافظۀ بدن تحمیل میکند، و این یعنی فرم صراحتاً سوژه میشود، و دیدن به پرسشی اخلاقی و تا حدی سیاسی دگرگون مییابد. و از همین بابت، ایماژهایش شیطانهایی را در بدن جا میگذارند که دائماً ما را وادار به چیزی میکنند: جهان را چنین زُل بزن ـ چنانکه بدن لختِ زنی یا مردی را خیرهای، و در رنجِ بدن او همزمان و هماندازه مسئولی. این دوره به جهانِ دردناک و خلاق فونتریه ورود میکند.
جلسات
جلسۀ اول: رقصنده در تاریکی (۲۰۰۰)
جلسۀ دوم: داگویل (۲۰۰۳)
جلسۀ سوم: ضدمسیح (۲۰۰۹)
جلسۀ چهارم: مالیخولیا (جنون افسردگی) (۲۰۱۱)
دوره های مرتبط
هنر روسیه در قرن بیستم (۱۸۸۹ – ۱۹۱۷)
دورۀ نخست: از پایان قرن نوزدهم تا انقلاب اکتبر
شناخت سینما (۳): مکاتب مدرن سینمایی
دورههای آنلاین شناخت سینما: دورۀ سوم؛ مکاتب مدرن سینمایی
بازخوانی شاملو، دورۀ اول: از آهنگهای فراموششده تا باغ آینه
در بازخوانی شاملو کارنامۀ شعری شاعر را صفحه به صفحه و شعر به شعر و کتاب به کتاب میخوانیم. در…
تئوری موسیقی برای همه
یادگیری تئوری موسیقی به زبان ساده
نظرات
1,000,000 تومان
پارسا زنگنه
پژوهشگر و منتقد سینماپارسا زنگنه مترجم، منتقد سینما و پژوهشگر نظریۀ فیلم است. او در حوزۀ نظریههای اروپایی فیلم، بهویژه پروژۀ ایان آیتکن، بهطور متمرکز مطالعه داشته و ترجمهها و جستارهایی در این زمینه در وبسایتها و نشریات منتشر کرده است. او همچنین دورهای را در «مدرسۀ تهران» با عنوان «سینما–کار: رستگاری واقعیت فیزیکی» برگزار کرده که طی هشت جلسه به بررسی «نظریههای اروپایی رئالیسم سینمایی» اختصاص داشت؛ مباحثی دربارۀ تمامیت، زمانمندی و سیاستِ نجاتبخشِ ایماژ متحرک در اندیشۀ جان گریرسون، آندره بازن، زیگفرید کراکائر و گئورگ لوکاچ. او افزون بر این، ترجمهها و جستارهای سینمایی متعددی در مجلات «فرمونقد»، «فیلم»، «فیلم امروز» و «فیلمکاو» منتشر کرده است. علایق پژوهشی او طیفی گسترده از تاریخ و نظریۀ سینما را دربرمیگیرد، از جمله سینمای آلمان وایمار، نئورئالیسم ایتالیا، موج نوی فرانسه و چکسلواکی، سینمای ایران پیش و پس از انقلاب، جنبش مونتاژ شوروی و تمامی ادوار سینمای آمریکا.
تبلیغات
